જ્યાં શ્રીકૃષ્ણની દૈવી કૃપા શાશ્વત રીતે વહે છે
એક પવિત્ર ધામ જ્યાં પ્રાચીન ભક્તિ અને શાશ્વત શાંતિનું મિલન થાય છે, ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ અને મહાદેવ વચ્ચેના અવિનાશી સંબંધને સમર્પિત છે
એક એવું મંદિર જે દૈવી પ્રેમથી જન્મ્યું, જ્યાં શ્રીકૃષ્ણની ભગવાન શિવ પ્રત્યેની શાશ્વત ભક્તિ પવિત્ર પથ્થર અને વહેતા પાણીમાં પ્રગટ થાય છે. સાંઢીડા મહાદેવ મંદિરની ઐતિહાસિક કથા એક પવિત્ર મૌખિક પરંપરા છે જે ગામના વડીલો દ્વારા પ્રેમથી સાચવવામાં આવી છે અને પેઢી દર પેઢી પસાર થતી આવી છે. આ દૈવી ગાથા બારોટ વંશાવળી હસ્તપ્રતો (ચોપડા) માં પણ નોંધાયેલી છે, જેમાં જણાવાયું છે કે શિવલિંગની સ્થાપના શ્રી કૃષ્ણ અને સુદામા દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આધુનિક શૈક્ષણિક ગ્રંથોમાં ગેરહાજર હોવા છતાં, આ માન્યતા ભક્તોના હૃદયમાં કોતરાયેલી છે અને વહીવંચાઓ (બારોટ) દ્વારા જાળવવામાં આવેલા સાંસ્કૃતિક રેકોર્ડમાં સુરક્ષિત છે, જેમણે લાંબા સમયથી આપણી પવિત્ર ભૂમિના આધ્યાત્મિક ઇતિહાસકારો તરીકે સેવા આપી છે.
પાંચ હજાર વર્ષ પહેલાં દ્વાપર યુગમાં. તે સમયમાં, શિક્ષણ ચાર દિવાલો સુધી મર્યાદિત નહોતું, તે એક પવિત્ર યાત્રા હતી, જે જંગલો, પવિત્ર ભૂમિઓ અને જીવંત અનુભવોમાંથી પસાર થતી, ધર્મ દ્વારા સંચાલિત અને ગુરુઓના જ્ઞાનથી પ્રકાશિત હતી. તે જ યુગમાં, આદરણીય ગુરુ સાંદીપનિ ઋષિ તેમની આધ્યાત્મિક સૂઝ માટે સમગ્ર ભારતમાં સન્માનિત, શ્રી કૃષ્ણ અને તેમના પ્રિય મિત્ર સુદામાના શિક્ષક અને માર્ગદર્શક હતા. જેમ આજના યુગમાં બાળકો શાળાની બહાર શૈક્ષણિક પ્રવાસે જાય છે, તેમ તે દ્વાપર યુગમાં પણ ગુરુ સાંદીપનિ પોતાના શિષ્યોને શ્રીકૃષ્ણ અને સુદામા સહિત એક પવિત્ર યાત્રા માટે લઇ નીકળ્યા હતા. આ યાત્રાનો હેતુ માત્ર સ્થાન જોવાનો નહોતો, પણ ભૂમિ સાથે એકાત્મતા અનુભવી, તેનો સ્પર્શ કરી અને ત્યાની દિવ્ય ઊર્જા દ્વારા બુદ્ધિ અને આત્માને જાગૃત કરવાનો હતો.
જેમ જેમ યુવાન શિષ્યો અને તેમના આદરણીય ગુરુ, જ્યારે જીવંત પક્ષીઓના ગીતો અને ફફડાટથી ભરેલા ગાઢ અને અજાણ્યા જંગલોમાંથી પસાર થયા, તેઓ એક શાંત ઉચ્ચપ્રદેશ, એક આધ્યાત્મિક રીતે ભરેલી ભૂમિ પર પહોંચ્યા જે આજે સાંઢીડા મહાદેવ તરીકે ઓળખાય છે. તે સમયે, માનવ વસાહતથી અસ્પૃશ્ય હતું, કોઈ ઘરો નહોતા, કોઈ મંદિરો નહોતા, ફક્ત પ્રકૃતિની કાચી પવિત્રતા હતી. છતાં, જે ક્ષણે તેમના પગ આ માટીને સ્પર્શ્યા, તેમની પવિત્ર હાજરી ભૂમિને પવિત્ર કરી રહી હતી, જ્યારે ગુરુ સાંદીપનિને એક અદ્રશ્ય સંભાવનાનો અહેસાસ થયો. ત્યારે તેમણે શિષ્યોને કહ્યું, “આ સ્થાન આપણી હાજરીને યાદ રાખશે? અહીં આપણે આવ્યા, વિશ્રામ કર્યો, ચિંતન કર્યુ, પરંતુ આ સ્થાને આપણાં આગમનની શું નિશાની રહેશે? ચાલો, આપણા સ્મરણ રૂપે અહીં કંઈક એવી યાદગિરી છોડી જઈએ જે સમયને પણ સ્પર્શે. આપણે અહીં એક શિવલિંગ સ્થાપિત કરીશું” એવું કહેવાય છે કે તેઓએ અહીં સમય વિતાવ્યો - ભક્તિભાવે ધ્યાન કર્યું અને જ્ઞાનની ગંગામાં ડૂબકી લગાવી, જેથી આ ભૂમિ પણ પવિત્ર બની ગઈ. તેમની યાત્રામાં જે કામચલાઉ વિરામ લાગતો હતો તે એક પવિત્ર વિરામ બન્યો - એક દૈવી અંતરાલ જેણે માટીને આધ્યાત્મિક પડઘોથી ભરી દીધી. એ સ્થાન, જ્યાં શિષ્યો પરમ સત્યના જ્ઞાનથી પ્રકાશિત થયા. આજે આ સ્થાન ભક્તોની શ્રદ્ધાનું તીર્થ બની ચૂક્યું છે. એ ક્ષણોની અધ્યાત્મિકતા અહીંની માટીમાં આજે પણ જીવંત અનુભવાય છે.
ગુરુએ કહ્યું હતું કે, “આપણે અહીં એક શિવલિંગ સ્થાપિત કરીશું” ગુરુએ કહ્યું હતું, ગુરુના પવિત્ર ઉપદેશનું પાલન કરતાં, ભગવાન કૃષ્ણ, સુદામા અને અન્ય શિષ્યો શ્રદ્ધાભેર જંગલના ગાઢ હૃદયમાં પ્રવેશ્યા - પોતાની યાત્રાને સ્મૃતિરૂપે જીવંત રાખવા અને ભક્તિનું પ્રતિક છોડવા. પીપળાના ઝાડની તળે તેમને કુદરતી રીતે ઊભેલો એક કાળો પથ્થર મળ્યો - જે સુંવાળો, પવિત્ર સ્વરૂપમાં અને દૈવી ઊર્જા ફેલાવતો હતો. તેના આધ્યાત્મિક સારને ઓળખીને, તેઓએ જમીન તૈયાર કરી. વિધિ-વિધાન, વૈદિક મંત્રોચ્ચાર અને જંગલી ફૂલો અને નદીના પાણીના અર્પણો સાથે, તેઓએ મહાદેવની ઉપાસના કરી, અને શિવલિંગને પવિત્ર કરવામાં આવ્યું.
વિધિ પછી, ગુરુ અને તેમના શિષ્યો થોડા સમય માટે સાધના અને ચિંતનમાં ડૂબી ગયા. જંગલ શાંત થઈ ગયું, જાણે તે ક્ષણનું સન્માન કરી રહ્યું હોય. આખરે, તેઓ આગળ વધ્યા - પરંતુ શિવલિંગ પાછળ રહી ગયું. તે ખુલ્લા આકાશ નીચે, અસ્પૃશ્ય અને અલિપ્ત હતું. ઋતુઓ બદલાઈ, સામ્રાજ્યો ઉદય પામ્યા, છતાં શિવલિંગ ટકી રહ્યું - માણસ દ્વારા નહીં, પણ કદાચ પ્રકૃતિ અને દેવતાઓની ઇચ્છાથી. કોઈને ખબર નથી કે તે કેવી રીતે ટકી રહ્યું. કેટલીક બાબતો સમજાવવા માટે નથી - ફક્ત માનવામાં આવે છે. જતા પહેલા, ગુરુ સાંદીપનિએ તેમના શિષ્યો તરફ ફરીને પૂછ્યું, “આપણે મહાદેવના આ પવિત્ર સ્વરૂપને શું કહીશું?” તેમની આંખોમાં ભક્તિ સાથે, શિષ્યોએ જવાબ આપ્યો, “તમારા નામથી, ગુરુજી - આ મહાદેવના સ્વરૂપને સાંદલેશ્વર મહાદેવ તરીકે ઓળખીશુ.” એક એવું નામ જે પેઢીઓ સુધી ગુંજતું રહેશે.
સમયએ પોતાનો માર્ગ લીધો, એક સમયે દૈવી હાજરીથી ગુંજતું જંગલ બદલાવા લાગ્યું. પવિત્ર મૌન નરમ પગલાઓને સ્થાન આપતું ગયું, અને અસ્પૃશ્ય જંગલ ધીમે ધીમે માનવ જીવનને સ્વીકારતું ગયું. દૈવી માટીમાંથી એક ગામ ઉભું થયું - વિજય દ્વારા નહીં, પરંતુ ઋતુઓના લય અને શ્રદ્ધાના ખેંચાણ દ્વારા. આ પરિવર્તન વચ્ચે શિવલિંગ, અચળ, શાશ્વત. ધુમ્મસભર્યા સવારમાં લપેટાયેલું તે ખુલ્લા આકાશ નીચે ઊભું રહ્યું, સમય દ્વારા અસ્પૃશ્ય. કોઈને યાદ નહોતું કે તેની ફરીથી પૂજા કેવી રીતે થઈ, અથવા કોણે સૌપ્રથમ દીવો પ્રગટાવ્યો. વાર્તાઓ કહેતી હતી કે, “આ તે જ શિવલિંગ છે જે કૃષ્ણ દ્વારા સ્પર્શવામાં આવ્યું હતું, ગુરુ સાંદીપનિ દ્વારા પવિત્ર કરવામાં આવ્યું હતું, જે જંગલ દ્વારા જ રક્ષિત હતું.” સત્ય શિલાલેખોમાં નહીં, પરંતુ માનનારાઓના લોહીમાં ધબકતું હતું.
સમય જતાં, એક મંદિરનું સ્વરૂપ ધારણ થયું - જાણે પૃથ્વી પોતે સ્વર્ગે છોડી ગયેલા લોકોને આશ્રય આપવા માટે ઉભરી આવી હોય. સ્વરૂપમાં સરળ, છતાં ભાવનામાં ગહન, મંદિર ન તો ભવ્ય હતું કે ન તો શણગારેલું હતું. એવું લાગતું હતું કે કુદરતે તેને ધીમે ધીમે આકાર આપ્યો છે. આજે, આ પવિત્ર જગ્યા જીવનનો શ્વાસ લે છે. ચોમાસામાં ભૂમિ દિવ્ય લીલામાં જાગૃત થાય છે. નજીકનું તળાવ આકાશને આકાશી અરીસાની જેમ પ્રતિબિંબિત કરે છે, જ્યારે મહારાજા તખ્ત સિંહજી દ્વારા શાહી શ્રદ્ધાના સંકેતમાં બાંધવામાં આવેલું કુંડ - દરેક ટીપા સાથે આશીર્વાદ એકત્રિત કરે છે. એવું કહેવાય છે કે ધોળાના સંત ધના ભગતની ગાયો એક સમયે અહીં ઘાસ ચરવા આવી હતી - જાણે ઘાસ પણ ભક્તિની સુગંધ વહન કરતું હોય. અહીં, સમય ધીમે ધીમે ફરે છે - જાણે મહાદેવની હાજરીને ખલેલ પહોંચાડવા માંગતો ના હોય. અહી ઘંટ હજુ પણ વાગે છે, દિવા હજુ પણ ઝળકે છે અને આ કાલાતીત જગ્યામાં, મંદિર ફક્ત અસ્તિત્વમાં નથી - તે જીવંત છે.
સમય પસાર થતો ગયો. ઋતુઓ સૌમ્ય લહેરોની જેમ આવતી અને જતી રહી, પણ મહાદેવની દિવ્ય હાજરી ક્યારેય ઝાંખી પડતી નહોતી. મંદિર સ્થિર રહ્યું - સૂર્યથી ભીંજાયેલા ખેતરોમાંથી તેના ઘંટ ગુંજતા હતા, ધુમ્મસભર્યા સૂર્યોદયમાં તેના દીવા ઝળહળતા હતા. પેઢીઓ તેની સતર્ક નજર હેઠળ પસાર થતી હતી, અને તેની આસપાસ એક સમયે ખીલેલું ગામ શાંત ભક્તિમાં ખીલતું હતું. જીવન સરળ હતું, મોટાભાગના ગ્રામજનો જેમાં આપણા વડીલોનો પણ સમાવેશ થાય છે, તેમણે માટીમાં પોતાનો લય શોધ્યો. ખેતી ફક્ત આજીવિકા નહોતી પરંતુ તે વારસો હતો, તે પૂજા હતી, તે પ્રકૃતિ સાથેનો તેમનો પવિત્ર સંવાદ હતો. દરેક ચોમાસા સાથે, પૃથ્વી ફરી એકવાર લીલીછમ થઈ અને કૃતજ્ઞતા સાથે લણણી એકત્રિત કરવામાં આવતી હતી. દરેક વરસાદનું ટીપું એક આશીર્વાદ હતું, દરેક પાક પ્રાર્થનાનો જવાબ હતો.
પણ પછી, એક તોફાન આવ્યું. એક જંગલી સાંઢ, ઉગ્ર અને અવિચારી, ખેતરોમાં આક્રમણ કરવા લાગ્યો. કોઈને ખબર નહોતી કે તે ક્યાંથી આવે છે - ફક્ત એટલું જ કે દરેક દેખાવ સાથે તે વિનાશ છોડી ગયો. તે ખેતરોમાં બેકાબૂ ક્રોધ સાથે ધસી આવ્યો, પાકેલા પાકને કચડી નાખ્યો અને મહિનાઓની મહેનતને વિનાશમાં ફેરવી દીધી. ગામલોકોએ સાંઢને ભગાડવા માટે વારંવાર પ્રયાસ કર્યા. પરંતુ તેમના પ્રયાસો નિષ્ફળ ગયા. સાંઢને રોકી શકાયો નહીં. કોઈ રસ્તો બચ્યો નહીં, કોઈ ઉપાય બાકી ન રહ્યો, ગામલોકોએ એકમાત્ર શક્તિ તરફ વળ્યા જે તેઓ માનતા હતા કે ઉકેલ લાવી શકે છે - શાહી સિંહાસન. હાથ જોડીને અને ભારે હૃદયથી, તેઓએ તેમના સાર્વભૌમ - મહારાજા પાસેથી મદદ લેવાનો નિર્ણય કર્યો. દૂર છતાં આદરણીય, રાજા હવે તેમની અંતિમ આશા તરીકે ઉભા હતા - એકમાત્ર જે જમીન પર સંતુલન પુનઃસ્થાપિત કરી શકે અને જંગલી સાંઢના ક્રોધનો અંત લાવી શકે.
પાક બરબાદ થઈ ગયો અને આશાઓ સુકાઈ ગઈ, ગામલોકોએ એકમાત્ર સત્તા તરફ વળ્યા જે તેઓ માનતા હતા કે વ્યવસ્થા પુનઃસ્થાપિત કરી શકે છે - તેમના રાજા. લોકોને વિશ્વાસ હતો કે જ્યાં તેમનો અવાજ પહોંચે છે ત્યાં ન્યાય આવે છે. સૂર્યોદય સમયે ભેગા થયા, પાઘડીમાં લપેટાયેલા, જીવતાણથી ખેતરમાં જીવ આપનાર વૃદ્ધ ખેડૂતોએ તેમનો શ્રમ અને શ્રદ્ધા લઈ શાહી દરબાર તરફ યાત્રા શરૂ કરી. તેમની પાસે કોઈ ભેટો નહોતી, કોઈ માંગણીઓ નહોતી - ફક્ત વિનાશની વાર્તાઓ, રાહત માટે પ્રાર્થનાઓ. તેમને તેમના સાર્વભૌમના ન્યાયની ભાવનામાં વિશ્વાસ હતો. જ્યારે તેઓ પહોંચ્યા, ત્યારે રક્ષકોએ તેમને વિલંબ કર્યા વિના પ્રવેશવાની મંજૂરી આપી. ભવ્ય છતાં ગૌરવથી ભરેલા દરબારમા ખેડૂતો પોહોચ્યા, તેમના હૃદય ભારે હતા. તેમાંથી એક વ્રુદ્ધ ખેડુતે મહારાજને નમન કર્યું અને કહ્યું: “હે મહારાજ, તમારા રાજમહેલમાં અમારી હાજરીને માફ કરો. અમે બોજ પાડવા માટે નહીં, પણ વિનંતી કરવા માટે આવ્યા છીએ. એક જંગલી સાંઢ - વિશાળ અને બેકાબૂ. અમારા ખેતરોને તબાહ કરી રહ્યો છે. અમારા પાક બરબાદ થઈ ગયા છે, અમારા પરિવારો નિરાશામાં છે. અમે બદલો નથી માંગતા... ફક્ત શાંતિ ઇચ્છીએ છીએ.”
શાંતિથી બેઠેલા રાજાએ દરેક શબ્દને આત્મસાત કર્યો. તેમનું મૌન અંતર નહીં, પણ ઊંડાણ હતું. જ્યારે ખેડુતોની રાજુઆત પૂરી થઈ, ત્યારે રાજા ઊભા થાયા. આંખો સ્થિર દૃઢ નિશ્ચય સાથે બોલ્યા. “તમારું દુઃખ આ સિંહાસન નીચે નથી,” તેમણે કહ્યું. “મારા પ્રજાજનો કલ્યાણ હંમેશા મારી રાજધર્મની પ્રથમ સ્થિતિ રહી છે – હું સર્વોપરી માનું છું અને નિષ્ઠા નિભાવી જાણું છું. હું મારા શ્રેષ્ઠ માણસોને - કુશળ, ઝડપી અને જ્ઞાની - મોકલીશ. આ ધમકીનો સામનો કરવામાં આવશે. તમારા ખેતરો અને તમારો વિશ્વાસ પાછો મળશે.” ગામલોકો નવી આશા સાથે પાછા ફર્યા. તેઓ હવે ખાતરી સાથે ચાલ્યા કે તેમના પોકાર સત્તાના આસન સુધી પહોંચી ગયા છે. પરંતુ ભાગ્યની યોજનાઓ હતી જેની રાજાઓ પણ કલ્પના કરી શકતા ન હતા. સાંઢની યાત્રાનો અંત આવ્યો ન હતો - તે ફક્ત શરૂઆત હતી.
ગામલોકોની વિનંતીને પગલે, રાજાએ કોઈ સમય બગાડ્યો નહીં. આદેશો જારી કરવામાં આવ્યા. કુશળ યોદ્ધાઓ અને શાહી શિકારીઓની એક ટુકડી, પરંપરાગત શસ્ત્રો - ભાલા, ધનુષ્ય અને લોખંડની કુહાડીઓ થી સજ્જ શાંતિ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે કડક સૂચનાઓ હેઠળ ગામ તરફ રવાના થઈ. જ્યારે તેઓ ગામની ધાર પર પહોંચ્યા, ત્યારે સાંઢ પહેલાથી જ વધુ અરાજકતા ફેલાવી ચૂક્યો હતો - વાડ તૂટી ગઈ હતી, પાક કચડી નાખવામાં આવ્યો હતો. અજોડ તાકાત સાથે, સાંઢ જમીન પર ધસી ગયો, અણનમ અને જંગલી, જાણે કોઈ બળ તેના ક્રોધને કાબુમાં ન લઈ શકે. રાજવી માણસોએ ખેતરોને ઘેરી લીધા, અનેક બાજુઓથી નજીક આવવા માટે એક વ્યૂહાત્મક રચના બનાવી. ચિંતાતુર છતાં આશાવાદી ગામલોકો બધું દૂરથી જોઈ રહ્યાં હતા.
સાંઢ ઈજા થવાનો ડર દેખાતો ન હતો. દરેક ઘાને અવગણતો હતો, અને ધીમો પડવાનો ઇનકાર કરતો હતો. વિચિત્ર ચોકસાઈ સાથે તે ફાંસોથી બચી ગયો અને કોઈ પણ ઘા વિના ભાલાઓમાંથી પસાર થઈ ગયો. શિકારીઓ, હવે ઠંડી અનુભવી રહ્યા હતા - જાણે તેઓ કોઈ જાનવરનો પીછો કરી રહ્યા ન હતા, પરંતુ કંઈક સમજણની બહાર હોય એવુ. ગભરાટ કે રણનીતિના એક ક્ષણમાં, એક યોદ્ધાએ પોતાનું હથિયાર - કદાચ કુહાડી, સાંઢના પગ પર ફેંક્યું. એક જોરદાર ચીસ હવામાં ફેલાઈ ગઈ. વિશાળ જાનવર ઠોકર ખાઈ ગયું, તેનો પગ ઘાયલ થયો. છતાં તેણે બદલો લીધો નહીં. તેના બદલે, તેણે એવું કંઈક કર્યું જેની કોઈને અપેક્ષા નહોતી - તે હુમલાખોરોથી દૂર ગયો અને ધીમે ધીમે પરંતુ હેતુપૂર્વક, મંદિર તરફ લંગડાવા લાગ્યો. શિકારી પક્ષ પર અસ્વસ્થતાની લાગણી સ્થાયી થઈ. કોઈ વિજય જાહેર થયો નહીં. માણસોએ ઉત્સાહ વ્યક્ત કર્યો નહીં. ઊંડાણમાં તેઓ સમજી ગયા હતા કે તેઓએ કોઈ યુદ્ધ જીત્યું નથી. ઇજાગ્રસ્ત સાંઢ તેના પગમાથી લોહી વહી રહ્યું હતું અને હવે તે ધીમે ધીમે આગળ વધી રહેયો હતો મહાદેવનું મંદિર તેની રાહ જોઈ રહ્યું હતું.
કોઈને ખરેખર ખબર નથી કે આગળ શું થયું. તેને રેકોર્ડ કરવા માટે કોઈ લેખકો નહોતા. છતાં, વાર્તા ક્યારેય ઝાંખી પડી નહીં. તે જીવંત રહી - આપણા વડીલોના શબ્દોમાં, એક મુખથી બીજા મુખ સુધી બોલાત, પેઢી દર પેઢી પસાર થતી, તે આપણા પહેલાના લોકો દ્વારા કહેલા સત્ય તરીકે જીવંત રહે છે. તે સ્મૃતિના ટુકડા છે, જે વડીલો દ્વારા સાચવવામાં આવ્યા છે જેમણે તેમને બાળપણમાં સાંભળ્યા હતા, સદીઓથી પડઘાની જેમ પૂર્વજથી પૂર્વજ સુધી પસાર થયા છે. તેઓ કહે છે કે રાજાના માણસો દ્વારા ગંભીર રીતે ઘાયલ થયેલો સાંઢ ખેતરોમાં પડી ગયો નહીં. તેના બદલે, સ્તબ્ધ ઇચ્છાશક્તિ અને અકલ્પનીય પીડા સાથે, તે મહાદેવના મંદિર તરફ ધીમે ધીમે, એક પછી એક પાગલા આગળ વધવા લાગ્યો, ભય દ્વારા નહીં પરંતુ કંઈક ઉચ્ચ દ્વારા - જાણે કે તેના અંદરનો આત્મા બરાબર જાણતો હતો કે તેને ક્યાં જવાની જરૂર છે.
એવું માનવામાં આવે છે કે સાંઢ તે જ ભૂમિ પર પહોંચ્યો જ્યાં, ઘણા સમય પહેલા, શ્રી કૃષ્ણ અને ગુરુ સાંદીપનિ ઋષિએ મહાદેવની પવિત્ર સ્થાપના કરી હતી. તે સમયે મંદિર નમ્ર હતું - સમય દ્વારા ક્ષીણ થઈ ગયું હતું પરંતુ તેની પવિત્રતા અસ્પૃશ્ય રહી. અને ત્યાં, મંદિરની પાછળ સાંઢ પડી ગયો. તેનો શ્વાસ ધીમો પડી ગયો. તેનો સંઘર્ષ સમાપ્ત થયો. કેટલાક કહે છે કે સાંઢના આત્માએ તેનું શરીર ત્યાં જ મહાદેવની સામે છોડી દીધું હતું - જાણે ભગવાનને શરણાગતિ આપે છે જે હંમેશા તેના માલિક હતા. કોઈને ખરેખર ખબર નથી. પરંતુ તે ક્ષણથી, ગામલોકો મંદિર વિશે અલગ રીતે વાત કરવા લાગ્યા. આ ઘટનાને અનુસરીને, જે દિવસે દૈવી સાંઢે પોતાનું જીવન છોડ્યું તે દિવસથી, ગ્રામજનોએ આ પવિત્ર સ્થાનને 'સાંઢ' પરથી 'સાંઢીડા મહાદેવ' તરીકે ઓળખવાનું શરૂ કર્યું. તે સ્થાન જ્યા સાંઢ (નંદી) એ ભગવાન શિવ સમક્ષ પોતાનો જીવ આપ્યો.
સાંઢ પોતાના ભગવાન મહાદેવ સમક્ષ નિર્જીવ પડી રહ્યો, તેમના અંતિમ શ્વાસ ભક્તિમાં સમર્પણ કર્યા. હવા દિવ્યતાથી ગાઢ બની ગઈ. એવું માનવામાં આવે છે કે ભગવાન શિવે તેમના દિવ્ય દર્શન આપ્યા હતા, સ્વરૂપમાં નહીં પરંતુ એક દૈવી શક્તિમાં જેણે આત્માને ઉત્તેજિત કર્યો અને ભૂમિને અનંતકાળ માટે પવિત્ર કરી.
તે ઘટના પછી, લોકોએ મંદિર પાસે પવિત્ર સાંઢ (નંદી) ની પ્રતિમા બનાવી. તે ક્ષણથી, એક શાંત પરંપરા શરૂ થઈ. કોઈને ખબર નથી કે ક્યારે અને કેવી રીતે, પરંતુ સમય જતાં, ગામલોકો આ પવિત્ર ભૂમિ પર એક સરળ પ્રાર્થના સાથે આવવા લાગ્યા. તેઓ પ્રતિજ્ઞા લેતા અને નંદી ને મીઠું અર્પણ કરતા. તેઓ માનતા હતા કે આ કાર્ય ત્વચાના રોગો મટાડી શકે છે. લોકો આશા અને ભક્તિ સાથે અહીં આવતા. તેઓ પ્રતિજ્ઞા લેતા કે, “જો મારો ચામડીનો રોગ મટી જશે, તો હું પાછો આવીશ અને આ પવિત્ર સ્થાન પર મીઠું અર્પણ કરીશ.” પછી સમય પસાર થતો ગયો, અને જેમ જેમ તેમની બીમારીઓ મટી ગઈ, તેમ તેમ આ જ લોકો પાછા આવતા, જેમ તેમણે વચન આપ્યું હતું. તેમના હૃદયમાં શ્રદ્ધા સાથે તેઓ તેને પવિત્ર સાંઢના વિશ્રામ સ્થાન પાસે મીઠું અર્પણ કરતા, કૃતજ્ઞતા સાથે પોતાનું વ્રત પૂર્ણ કરતા. કોઈ શાસ્ત્રે આ વિધિ જાહેર કરી ન હતી. કોઈ પૂજારીએ તેનો આદેશ આપ્યો ન હતો. લોકોની શ્રદ્ધા, વિશ્વાસ અને સત્યપ્રતિની લાગણીમાંથી આ દૈવી પરંપરા ઉદ્ભવી અને જેમ જેમ વાર્તાઓ વડીલોથી બાળકો સુધી, એક પેઢીથી બીજી પેઢી સુધી પસાર થતી ગઈ, તેમ તેમ સાંઢીડા મહાદેવ મંદિર પાછળનું મીઠું ફક્ત એક અર્પણ જ નહોતું. તે એક પ્રતીક બની ગયું - ઉપચાર, શ્રદ્ધા, ભક્ત અને દેવત્વ વચ્ચેના અકથિત બંધનનું. એક ચક્ર રચાયું: દુઃખમાં પ્રતિજ્ઞા, શ્રદ્ધામાં ઉપચાર અને કૃતજ્ઞતામાં વળતર. આ શ્રદ્ધા મહાદેવ દ્વારા સુરક્ષિત છે.
ઘણા સમય પહેલા, શાહી ગૌરવના સમયમાં, મહારાજા શ્રી કૃષ્ણકુમાર સિંહજી આ પવિત્ર પ્રદેશમાંથી પસાર થયા હતા જ્યાં સાંઢીડા મહાદેવ મંદિર આવેલું છે. પહોંચ્યા પછી, તેમણે પણ આ ભૂમિને ઘેરી લેતી દૈવી ઊર્જાનો અનુભવ કર્યો - એક અસ્પષ્ટ પવિત્રતા જેને અવગણી શકાય નહીં. તેના આધ્યાત્મિક મહત્વને ઓળખીને, મહારાજાએ એક શાહી હુકમનામું બહાર પાડ્યું. તેમણે તેમના વિશ્વાસુ દિવાન - શાહી વહીવટકર્તાને મંદિરના પરિસરની નજીક એક સાઇનબોર્ડ લગાવવાની સૂચના આપી. તે બોર્ડ પર સ્પષ્ટ સંદેશ હતો: “સાંઢીડા મહાદેવ મંદિર અથવા તેની આસપાસના જંગલની આસપાસ કોઈ શિકાર કરશે નહીં. આ ભૂમિ પવિત્ર છે. કોઈપણ ઉલ્લંઘન શાહી દંડને આમંત્રણ આપશે.” શાહી આદેશ દ્વારા, મંદિર અને તેના જંગલનું રક્ષણ કરવાનું હતું - ફક્ત ભૂગોળ તરીકે નહીં, પરંતુ પવિત્ર ભૂમિ, ઉપચાર, પ્રાર્થના અને શ્રદ્ધાના સ્થળ તરીકે.
કોઈ લેખિત શાસ્ત્ર પુષ્ટિ કરતું નથી કે ખરેખર શું થયું. કોઈ પ્રત્યક્ષદર્શી બાકી નથી. આજે આપણે જે માનીએ છીએ તે શ્રદ્ધા છે - જે વડીલથી બાળક, આત્માથી આત્મા સુધી પસાર થાય છે. સાંદલેશ્વર મહાદેવથી - સાંઢીડા મહાદેવમાં રૂપાંતરિત થવાની વાર્તા પુરાવા દ્વારા નહીં, પરંતુ હાજરી દ્વારા જીવંત છે. હજુ પણ મીઠું અર્પણ કરવામાં આવે છે. પ્રાર્થનાઓ દ્વારા હજુ પણ ગુંજી ઉઠે છે. આ ફક્ત એક વાર્તા નથી - તે એક ગાથા છે જે આપણી માટીમાં વણાયેલી છે, જે આપણા લોકો દ્વારા જીવવામાં આવે છે. શ્રદ્ધાળુઓ અસ્થા લઈને આવે છે અને ઉપચાર સાથે જાય છે. મીઠાને કારણે નહીં, પરંતુ શ્રદ્ધાને કારણે. અને જ્યાં સુધી હૃદય શ્રદ્ધાથી ધબકશે, ત્યાં સુધી આ વિધિ જીવિત રહેશે - પેઢીઓ સુધી જે હજુ સુધી જન્મેલી નથી.
|| જય સાંઢીડા મહાદેવ ||
|| જય શ્રી કૃષ્ણ ||